Νόμος 5222/2025: Εκτεταμένες Μεταρρυθμίσεις στη Φορολογία, Τιμολόγηση και Τελωνεία

Ο πρόσφατα δημοσιευμένος Νόμος 5222/2025 με τίτλο «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας και άλλες διατάξεις – Συνταξιοδοτικές διατάξεις» αποτελεί ολοκληρωμένη νομοθετική παρέμβαση που υπερβαίνει κατά πολύ το αρχικό τελωνειακό αντικείμενο. Οι νέες ρυθμίσεις επηρεάζουν καθοριστικά τη φορολογία εισοδήματος, τον ΦΠΑ, τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, προωθώντας την ψηφιακή ενοποίηση, την εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες και την καταπολέμηση της φοροαποφυγής.

Κυριότερες τροποποιήσεις στη Φορολογία Εισοδήματος

Οι νέες διατάξεις του ΚΦΕ περιλαμβάνουν σημαντικές καινοτομίες:

• Αναθεώρηση ειδικών φορολογικών καθεστώτων
  Ανασχεδιάζονται τα καθεστώτα εναλλακτικής φορολόγησης (άρθρα 5Α, 5Β, 5Γ), που αφορούν κυρίως άτομα με φορολογική κατοικία στο εξωτερικό ή επενδυτές με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
• Eξαίρεση από τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία των παροχών του εργοδότη προς τον εργαζόμενο για την κάλυψη δαπανών νοσηλείας του εργαζομένου ή συγγενικού του προσώπου
  Καθορίζεται ότι η κάλυψη νοσηλευτικών εξόδων από εργοδότη προς εργαζόμενο ή οικογενειακό μέλος δεν συνιστά πλέον φορολογητέο εισόδημα από εργασία (άρθρο 207).
• Φορολογική αντιμετώπιση αμοιβών ναυτικών
  Εξισώνονται φορολογικά οι ναυτικοί ιδιωτικών σκαφών αναψυχής με τους ναυτικούς του Εμπορικού Ναυτικού, καλύπτοντας προϋπάρχουσα νομική ασάφεια (άρθρο 208).
• Ειδικό καθεστώς λαχειοπωλών
  Θεσπίζεται ανεξάρτητη φορολογική αντιμετώπιση για πλανόδιους λαχειοπώλες, με εξαίρεση των προμηθειών τους από τα τεκμήρια (άρθρο 209).
• Υποχρεωτική τραπεζική κίνηση για μισθώματα
  Εισάγεται αυστηρή υποχρέωση για πληρωμή όλων των μισθωμάτων αποκλειστικά μέσω τραπεζικού συστήματος.
  Σε περίπτωση παραβίασης:
  Ο εκμισθωτής χάνει δικαίωμα έκπτωσης δαπανών συντήρησης και λειτουργίας. Ο μισθωτής αποκλείεται από σχετικά επιδόματα ή ωφελήματα (άρθρο 210)
• Προώθηση Ψηφιακής Τιμολόγησης με Φορολογικά Κίνητρα
  Το νομοθετικό κείμενο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ψηφιοποίηση των επιχειρηματικών συναλλαγών.
• Κατάργηση χειρόγραφων στοιχείων
  Καταργούνται οριστικά οι χειρόγραφες αποδείξεις λιανικής πώλησης, ενώ στα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (άρθρα 237-240) ενισχύονται οι απαιτήσεις αυθεντικότητας και ακεραιότητας των ψηφιακών τιμολογίων.

Σημαντικές Μεταβολές στον ΦΠΑ

Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας υπόκειται σε εκτεταμένη αναδιάρθρωση.

• Μείωση εφαρμοστέου συντελεστή Φόρου Προστιθέμενης Αξίας στις εισαγωγές και τις παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας.
  Ο συντελεστής ΦΠΑ μειώνεται από 13% σε 6% για:
  - Εισαγωγές έργων τέχνης, συλλογών και αρχαιοτήτων
  - Πωλήσεις έργων από καλλιτέχνες και τους κληρονόμους τους (άρθρο 236)
• Αναμόρφωση ειδικού καθεστώτος μικρών επιχειρήσεων
  Επαναπροσδιορίζονται τα όρια κύκλου εργασιών, οι διαδικασίες απαλλαγής και οι αρμοδιότητες της ΑΑΔΕ για μικρές επιχειρήσεις (άρθρα 223-233).
• Ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών
  Εφαρμόζονται στο εθνικό δίκαιο οι Οδηγίες (ΕΕ) 2022/542 και 2020/285, φέρνοντας αλλαγές σε παραδόσεις καλλιτεχνικών αντικειμένων, εισαγωγές και εξ αποστάσεως συναλλαγές.
• Επέκταση απαλλαγών εφοδιασμού πλοίων
  Διευρύνονται οι φορολογικές απαλλαγές για εφοδιασμό σε περισσότερες κατηγορίες πλοίων (άρθρο 222).

Ενίσχυση Ελεγκτικών Μηχανισμών και Κυρώσεων

Στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και τον ν. 2523/1997 εντάσσονται νέες αυστηρότερες διατάξεις:

• Αυξημένα πρόστιμα
  Αυξάνονται τα πρόστιμα για μη έκδοση δελτίου αποστολής κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων (άρθρο 214). Μάθε πώς μπορείς να προστατευτείς μέσω του Perigon.
• Υποχρεωτικό POS
  Καθίσταται υποχρεωτική η αποδοχή πληρωμών μέσω POS για ορισμένες νομικές οντότητες (άρθρο 215).
• Νέα κριτήρια για αποδεικτικό ενημερότητας
  Διαμορφώνονται νέοι κανόνες έκδοσης αποδεικτικού ενημερότητας, με διαφοροποίηση ανάλογα με τη συμμετοχή στη νομική οντότητα και την ύπαρξη εγγυήσεων (άρθρα 216-218).
• Μητρώο Ακινήτων ΑΑΔΕ
  Δημιουργείται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) εντός της ΑΑΔΕ για ολοκληρωμένη παρακολούθηση της ακίνητης περιουσίας (άρθρο 217).

Επιπλέον Σημαντικές Ρυθμίσεις

• Φόρος κληρονομιάς
  Μειώνεται η απαίτηση κατοικίας στο εξωτερικό για απαλλαγή από φόρο κληρονομιάς από 10 σε 5 έτη (άρθρο 241).
• Απαλλαγές φόρου δωρεάς
  Εξαιρούνται από φόρο δωρεάς οι παροχές εργοδοτών για κάλυψη ιατρικών δαπανών (άρθρο 242).
• ΜΚΟ και κοινωφελή ιδρύματα
  Παρέχεται απαλλαγή ΕΦΑ σε ΜΚΟ και ιδρύματα με αποδεδειγμένους κοινωφελείς σκοπούς στην Ελλάδα (άρθρο 243).
• Βραχυχρόνια μίσθωση
  Καθορίζεται ειδικό τέλος επιτηδεύματος για ακίνητα που χρησιμοποιούνται σε βραχυχρόνια μίσθωση (άρθρο 249).
  

TLDR;

Ο Νόμος 5222/2025 συνιστά μία από τις πιο εκτεταμένες και πολυεπίπεδες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Οι τροποποιήσεις δεν περιορίζονται στην τελωνειακή λειτουργία, αλλά διεισδύουν βαθιά στο φορολογικό σύστημα, επηρεάζοντας άμεσα χιλιάδες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και ιδιώτες.

Η έγκαιρη και στρατηγική προσαρμογή αποτελεί πλέον αναγκαιότητα. Οι επιχειρήσεις και επαγγελματίες που θα κινηθούν προνοητικά, όχι μόνο θα αποφύγουν τις κυρώσεις, αλλά θα αξιοποιήσουν και τα σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα που προσφέρει ο νόμος.